تنوع زيستي ارزشمندترين گنجينه بشري

بر اساس برخی برآوردها، از آغاز پیدایش حیات تا کنون نزدیک به 500 میلیون نوع گیاه، حیوان و میکرو ارگانیسم این کره خاکی را زیستگاه خود قرار داده اند.
امروز، دانشمندان تخمین می زنند که در این جهان بین 10 تا 80 میلیون گونه یافت می شود که تنها نزدیک به 5/1 میلیون از آنها شناسایی و نامگذاری شده‌اند. بنابراین 420 تا 490 میلیون گونه منقرض شده اند.
بر این اساس، آنچه می توان گفت این است که انقراض از واقعیتهای حیات به شمار می آید. اما، انقراض طبیعی به شکل قابل توجهی با سرنوشت قریب الوقوعی که پیش روی دهها هزار گونه گیاهی و جانوری است تفاوت دارد. انقراض طبیعی با انقراض شتابداری که اکنون در حال شکل گرفتن است متفاوت است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند که ما به عصری پا گذاشته ایم که انقراض گونه ها با تاریخچه زمین ناهمسو است. دشوار است باور کنیم اما انقراض جمعی آغاز شده است و جهان به شکل برگشت ناپذیری به سوی زیانهای بسیار زیادی در آینده گام برداشته است.
امروزه، ادامه حیات میلیونها گونه جانوری و گیاهی به خطر افتاده است.یک گونه در خطر انقراض به گونه ای گفته می شود که در معرض خطر منقرض شدن قرار دارد و بدون کوششهای هماهنگ برای حمایت از آن منقرض خواهد شد. گونه جانوری یا گیاهی در معرض خطر گونه ای است که هنوز به فراوانی یافت می شود اما چنان به سرعت کاهش می یابد که احتمالاً منقرض خواهد شد.
عوامل انقراض:
انقراض گیاهان و جانوران، مانند بسیاری از مسائل زیست محیطی دیگر، ناشی از بسیاری از فعالیت هاست.پنج فعالیت عمده به ترتیب اهمیت عبارتند از:
1-تغییر زیستگاهها
2-بهره برداری و شکار از جنبه های تجاری
3-شکار به عنوان ورزش و منبع تغذیه
4-ورود گونه های بیگانه
5-مبارزه با آفات و جانوران شکارچی
استراتژی پایدار:
برای روبرو شدن با علل واقعی انقراض گونه ها که در میان آنها تخریب زیستگاهها، بهره برداری بیش از حد و آلودگی را می توان پیش کشید- ایجاد تغییرات اساسی در شیوه زندگی ما از ضروریات است. با به کارگیری اصول زیستی پایدار می توانیم بسیاری از فشارها را که بر کره ی زمین و گونه های زیادی که با ما در این کره زندگی می کنند از بین ببریم.
استراتژی پایدار خواستار تلاش جهانی برای بهره برداری از آن دسته از منابعی است که به آنها نیاز داریم و دیگر اینکه از این منابع با کارایی هر چه بیشتر استفاده کنیم. چنین تلاشهایی می توانند به شکل وسیعی تخریب زیستگاهها را که از از قطع درختان، بهره برداری از معادن و آلودگی ناشی می شود کم کند. بازیافت مواد نیز به همین ترتیب نیاز ما به منابع طبیعی و فضای اشغال شده برای دفن زباله را کم می کند. سرانجام و مهمتر از همه، تلاشهای جدی به منظور متوقف کردن جمعیت انسانی از طریق مدیریت بهتر رشد و پایین آوردن میزان رشد جمعیت انسان از ضروریات است.
چرا باید تنوع زیستی را حفظ کرد؟
1-جهان کلیتی است بهم پیوسته، مرکب از جوامع انسانی و طبیعی. سلامت و رفاه هر قسمت در گرو سلامت و رفاه قسمتهای دیگر است.
2-جامعه‌ی بشری جزئی از طبیعت است و تابع همان قوانین بوم شناختی که همه ی گونه های این کره از آن پیروی می کنند، می باشد.
3-فرهنگ بشری باید بر مبنای احترام به طبیعت و همگامی با آن استوار باشد و بپذیرد که امور بشر می باید در هماهنگی و توازن با طبیعت به پیش رود.
4-همه ی گونه ها از حق ذاتی بقا و موجودیت برخوردارند. فرایندهای بوم شناختی که تمامیت سرزمینها و زیستگاهها، زیست سپهر و گونه های متنوعش را پشتیبانی می کند، باید حفظ شود.
5-پایداری به صورت یک اصل اساسی در تمامی زمینه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی است.
درپایان:
گرگ تاسمانی به بیشه رفت که انسان را ببیند
ولی هیچ جا او را نیافت
چرا که خلق نشده بود....
هزاران سده بگذشت
گرگ تاسمانی همچنان انتظار کشید
********
فقط چند سال گذشت
پسرک به بیشه رفت که گرگ تاسمانی را ببیند
ولی هیچ جا او را نیافت
چرا که منقرض شده بود

به گرگ تاسمانی با پوزشی درد آور و بی حاصل
 ((فرخ وهاب زاده))



منابع:
1- علوم زیست محیطی؛ دانیل دبی چیراس، ترجمه محمد رضا داهی، بهرام معلمی، انتشارات نشر دانشگاه
2- شناخت محیط زیست؛ دانیل بوتکین و ادوارد کلر، ترجمه عبدالحسین وهاب زاده، انتشارات موزه طبیعت و حیات وحش ایران
3- تنوع حیات: درسنامه تنوع زیستی، ادوارد ویلسون، ترجمه عبدالحسین وهاب زاده، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد